Aρθρο του Αντώνη Σέργη αφορμή τη σημερινή επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, σας αποστέλλω το νέο μου με τίτλο «Η γη μας, οι άνθρωποί μας και το δικαίωμα στο αύριο», προς δημοσίευση. Το άρθρο πραγματεύεται το ζήτημα της εκτός σχεδίου δόμησης στις Κυκλάδες, συνδέοντάς το με την προστασία της μικρής ιδιοκτησίας, το στεγαστικό, το δημογραφικό και τη διαφύλαξη του φυσικού μας τοπίου.
Σας ευχαριστώ θερμά για τη συνεργασία.
Χρόνια πολλά, με υγεία και ελευθερία!
Η γη μας, οι άνθρωποί μας και το δικαίωμα στο αύριο
Αντώνης Σέργης
Η 28η Οκτωβρίου μάς θυμίζει μια γενιά που στάθηκε όρθια υπέρ βωμών και εστιών. Υπερασπίστηκε την ελευθερία, την πατρίδα και το δικαίωμα των επόμενων γενεών να ζουν στον τόπο τους.
Ογδόντα έξι χρόνια μετά, η ευθύνη απέναντι στην πατρογονική γη αποκτά διαφορετικό περιεχόμενο. Αφορά την προστασία της, τη δυνατότητα των ανθρώπων να δημιουργούν στον τόπο τους και το δικαίωμα των νέων να χτίζουν εδώ το μέλλον τους.
«Κανείς δεν πρέπει να βλάπτει τον άλλον στη ζωή, την υγεία, την ελευθερία ή την περιουσία του», έγραφε ο Τζον Λοκ στη Δεύτερη Πραγματεία περί Κυβερνήσεως, θέτοντας την προστασία της ιδιοκτησίας στον πυρήνα της φιλελεύθερης πολιτικής σκέψης.
Πόση ειρωνεία χωράει, άραγε, στην πολιτική;
Για δεκαετίες, η ελληνική Δεξιά καλλιεργούσε τον φόβο ότι η Αριστερά θα έρθει να πάρει τις περιουσίες των πολιτών. Η υπεράσπιση της ιδιοκτησίας αποτέλεσε κεντρικό στοιχείο της πολιτικής της ρητορικής.
Σήμερα, επί κυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας, πολλοί ιδιοκτήτες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια διαφορετική πραγματικότητα: διατηρούν τους τίτλους της περιουσίας τους, αλλά η αβεβαιότητα γύρω από την εκτός σχεδίου δόμηση περιορίζει τις δυνατότητες αξιοποίησής της και ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά την οικονομική της αξία.
Η πολιτική αντίφαση είναι προφανής.
Εκείνοι που προειδοποιούσαν ότι η Αριστερά θα μας πάρει τις περιουσίες, σήμερα καλούνται να απαντήσουν για τις συνθήκες που μπορούν να οδηγήσουν στην οικονομική τους απαξίωση.
Γιατί η υφαρπαγή της αξίας μιας περιουσίας μπορεί να συντελεστεί και μέσα από τις συνθήκες που ωθούν τον ιδιοκτήτη στην αναγκαστική εκποίησή της.
Στις Κυκλάδες, μάλιστα, αυτή η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη κοινωνική διάσταση.
Η κυκλαδίτικη γη έχει ιστορία
Ο μικρός και κατακερματισμένος κλήρος αποτελεί χαρακτηριστικό των νησιών μας.
Πίσω από κάθε αγροτεμάχιο βρίσκεται συχνά η ιστορία μιας οικογένειας. Γη που καλλιεργήθηκε, κληρονομήθηκε και διατηρήθηκε από γενιά σε γενιά. Μια μικρή περιουσία που για πολλούς συνδέεται με την προοπτική δημιουργίας της δικής τους κατοικίας.
Η αβεβαιότητα γύρω από την οικοδομησιμότητα μπορεί να μεταβάλει καθοριστικά την οικονομική αξία αυτής της γης. Ένας μικρός ιδιοκτήτης που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες ενδέχεται να οδηγηθεί στην πώληση της περιουσίας του υπό δυσμενείς όρους. Την ίδια στιγμή, όσοι διαθέτουν μεγαλύτερη οικονομική επιφάνεια έχουν περισσότερες δυνατότητες αγοράς, συνένωσης εκτάσεων και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, πάντοτε σύμφωνα με το ισχύον πολεοδομικό πλαίσιο.
Έτσι διαμορφώνεται ο κίνδυνος συγκέντρωσης της γης σε λιγότερα χέρια, με σημαντικές συνέπειες για την κοινωνική και οικονομική φυσιογνωμία των νησιών. Η προστασία της μικρής ιδιοκτησίας αποκτά, επομένως, χαρακτήρα ευρύτερης δημόσιας πολιτικής.
Από την οικογενειακή γη στο στεγαστικό πρόβλημα
Στις Κυκλάδες η κατοικία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της καθημερινότητας. Νέοι άνθρωποι αναζητούν προσιτή στέγη. Εκπαιδευτικοί, γιατροί και εργαζόμενοι καλούνται να ανταποκριθούν σε ένα υψηλό κόστος διαβίωσης, ενώ η έντονη τουριστική δραστηριότητα επηρεάζει τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μόνιμη χρήση.
Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, η οικογενειακή γη μπορεί, όπου το επιτρέπει ο ορθολογικός πολεοδομικός σχεδιασμός, να αποτελέσει μέρος της στεγαστικής προοπτικής των νέων νησιωτών. Η Πολιτεία οφείλει να διαμορφώσει σαφείς και δίκαιους κανόνες, συνδέοντας την προστασία του χώρου με την ανάγκη δημιουργίας μόνιμης κατοικίας.
Το στεγαστικό επηρεάζει άμεσα τις αποφάσεις των νέων ανθρώπων για εργασία, οικογένεια και παραμονή στον τόπο τους. Συνδέεται, επομένως, με μία ακόμη μεγάλη πρόκληση: το δημογραφικό. Η δημογραφική προοπτική των νησιών εξαρτάται και από τη δυνατότητα των κατοίκων να οργανώνουν τη ζωή τους με σταθερότητα και ασφάλεια.
Ένα νέο ζευγάρι χρειάζεται εργασία, δημόσιες υπηρεσίες, υποδομές και, πάνω απ’ όλα, ένα σπίτι.
Η γη, λοιπόν, είναι κάτι περισσότερο από περιουσία. Είναι και δυνατότητα παραμονής στον τόπο.
Το φυσικό τοπίο είναι η μεγαλύτερη κληρονομιά μας
Οι Κυκλάδες διαθέτουν ένα μοναδικό φυσικό και πολιτιστικό κεφάλαιο.
Η αρχιτεκτονική των οικισμών, οι αναβαθμίδες, οι ξερολιθιές, οι ακτές και το ιδιαίτερο ανάγλυφο κάθε νησιού συνθέτουν μια ταυτότητα που οφείλουμε να παραδώσουμε ακέραιη στις επόμενες γενιές. Η προστασία αυτού του πλούτου αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.
Χρειαζόμαστε έναν ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό που θα σέβεται τη φέρουσα ικανότητα κάθε νησιού, τη διαθεσιμότητα νερού, τις υποδομές και την αρχιτεκτονική του φυσιογνωμία. Έναν σχεδιασμό που θα διακρίνει τις ανάγκες της μόνιμης κατοικίας από τις απαιτήσεις της μεγάλης τουριστικής ανάπτυξης, με αντικειμενικά κριτήρια και σεβασμό στο περιβάλλον.
Η ουσιαστική προστασία του κυκλαδίτικου τοπίου μπορεί και πρέπει να συμβαδίζει με την κοινωνική δικαιοσύνη. Άλλωστε, το τοπίο των Κυκλάδων διαμορφώθηκε μέσα στους αιώνες και από τους ίδιους τους ανθρώπους του. Από την καλλιέργεια της γης, την αγροτική δραστηριότητα, τους παραδοσιακούς οικισμούς και τη διαρκή σχέση του ανθρώπου με τη φύση. Αυτή τη σχέση έχουμε ευθύνη να διατηρήσουμε ζωντανή.
Η πολιτική ευθύνη και η ανάγκη για λύσεις
Το ζήτημα της εκτός σχεδίου δόμησης έχει βαθιές ρίζες στο ελληνικό πολεοδομικό σύστημα.
Η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι προϋποθέσεις πρόσβασης σε νομίμως υφιστάμενους κοινόχρηστους δρόμους και οι εκκρεμότητες του χωροταξικού σχεδιασμού συνθέτουν ένα σύνθετο θεσμικό περιβάλλον.
Η σημερινή κυβέρνηση έχει την ευθύνη να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις. Πρώτη προτεραιότητα αποτελεί η επιτάχυνση και ολοκλήρωση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, με ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.
Εξίσου σημαντική είναι η ολοκλήρωση των διαδικασιών καταγραφής και αναγνώρισης του οδικού δικτύου, σύμφωνα με τις συνταγματικές και νομολογιακές απαιτήσεις, ώστε κάθε ιδιοκτήτης να γνωρίζει με σαφήνεια το καθεστώς του ακινήτου του. Παράλληλα, χρειάζονται ειδικά εργαλεία στεγαστικής πολιτικής για τις νησιωτικές περιοχές, κίνητρα αξιοποίησης υφιστάμενων κατοικιών και ουσιαστική μέριμνα για τους νέους που επιθυμούν να παραμείνουν στον τόπο τους.
Η ιδιαιτερότητα του μικρού κυκλαδίτικου κλήρου πρέπει να αποκτήσει πραγματικό βάρος στον σχεδιασμό αυτών των πολιτικών. Εδώ βρίσκεται και η ουσία της κυβερνητικής ευθύνης: η προστασία της ιδιοκτησίας κρίνεται στην πράξη, μέσα από τη σαφήνεια των κανόνων, την ασφάλεια δικαίου και τις πραγματικές δυνατότητες που προσφέρονται στους πολίτες.
Οι Κυκλάδες του αύριο
Το μέλλον των νησιών μας απαιτεί μια ολοκληρωμένη πολιτική για τη γη, την κατοικία και το περιβάλλον. Μια πολιτική που θα προστατεύει το φυσικό τοπίο, θα διασφαλίζει τη δίκαιη αντιμετώπιση της μικρής ιδιοκτησίας και θα δημιουργεί προοπτικές για τις επόμενες γενιές.
Που θα βλέπει πίσω από κάθε αγροτεμάχιο μια οικογενειακή ιστορία και πίσω από κάθε ανάγκη κατοικίας έναν άνθρωπο που επιθυμεί να χτίσει το μέλλον του στον τόπο του. Η πραγματική ανάπτυξη αποτυπώνεται στην ποιότητα ζωής των κατοίκων, στη δυνατότητα των νέων να δημιουργούν οικογένειες και στη συνέχεια των τοπικών κοινωνιών.
Θέλουμε Κυκλάδες που να προστατεύουν το τοπίο τους και να κρατούν τους ανθρώπους τους.
Κυκλάδες όπου η γη θα παραμένει πηγή ζωής, δημιουργίας και προοπτικής.
Αυτό είναι το μέλλον που αξίζει να διεκδικήσουμε μαζί.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου