Μια κουπαστή μπορεί να μοιάζει μικρό έργο.
Στην Κόρωνο όμως μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ μεγαλύτερο: τη δυνατότητα ενός ηλικιωμένου ανθρώπου να φτάσει με μεγαλύτερη ασφάλεια στο σπίτι του, να κινηθεί στη γειτονιά του, να συνεχίσει να ζει στον τόπο του.
Η πρωτοβουλία του Προέδρου της Κοινότητας Κορώνου, Νίκου Χουζούρη, για τη δημιουργία δικτύου κουπαστών στα δυσκολότερα σημεία του χωριού αξίζει στήριξη. Γιατί ξεκινά από μια πραγματική ανάγκη και επιχειρεί να δώσει μια πρακτική λύση.
Η Κόρωνος, με τα καλντερίμια, τις μεγάλες κλίσεις και τα αμέτρητα σκαλοπάτια της, έχει μια ιδιαίτερη μορφολογία. Είναι μέρος της ομορφιάς, της ιστορίας και της ταυτότητάς της. Είναι όμως ταυτόχρονα μέρος της καθημερινότητας των ανθρώπων που ζουν εκεί.
Και κάπου εδώ, μια κουπαστή ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση.
Πόσα σκαλιά, τελικά, χωράνε σε ένα νησί;
Γιατί όταν μιλάμε για προσβασιμότητα στα ορεινά χωριά των νησιών μας, η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στον αριθμό τους. Βρίσκεται σε όσα σημαίνουν αυτά τα σκαλιά για την καθημερινότητα των ανθρώπων.
Έχουμε συνηθίσει να μιλάμε για τη νησιωτικότητα κυρίως με όρους απόστασης από την ηπειρωτική χώρα: ακτοπλοϊκές συνδέσεις, μεταφορικό κόστος, υγεία, στελέχωση υπηρεσιών. Υπάρχει όμως και μια δεύτερη γεωγραφία που συχνά ξεχνάμε.
Η ορεινότητα.
Για έναν άνθρωπο που ζει στην Κόρωνο ή σε οποιοδήποτε ορεινό χωριό ενός νησιού, η γεωγραφική απομόνωση δεν τελειώνει όταν το πλοίο δέσει στο λιμάνι.
Συνεχίζεται στον δρόμο προς το χωριό.
Συνεχίζεται στις ανηφόρες και στα σκαλοπάτια.
Συνεχίζεται στην πρόσβαση στις υπηρεσίες και στην υγεία.
Συνεχίζεται στην ίδια την καθημερινότητα.
Εδώ συναντώνται δύο διαφορετικές γεωγραφικές πραγματικότητες: η νησιωτικότητα και η ορεινότητα.
Το ίδιο το Σύνταγμα, στο άρθρο 101, αναγνωρίζει τις ιδιαίτερες συνθήκες τόσο των νησιωτικών όσο και των ορεινών περιοχών και επιβάλλει στην Πολιτεία να τις λαμβάνει υπόψη κατά τον σχεδιασμό των πολιτικών της.
Τι συμβαίνει όμως όταν αυτές οι δύο συνθήκες δεν υπάρχουν χωριστά, αλλά σωρεύονται στον ίδιο τόπο και στην καθημερινότητα των ίδιων ανθρώπων; Εκεί βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, το επόμενο βήμα: η αναγνώριση του διπλού γεωγραφικού περιορισμού της νησιωτικότητας και της ορεινότητας και η μετατροπή αυτής της αναγνώρισης σε συγκεκριμένες δημόσιες πολιτικές.
Η αριστοτελική αντίληψη της δικαιοσύνης μάς υπενθυμίζει κάτι εξαιρετικά επίκαιρο: η ισότητα δεν βρίσκεται στη μηχανική, ίδια αντιμετώπιση διαφορετικών συνθηκών. Βρίσκεται στην αναλογική αντιμετώπισή τους.
Ένα ορεινό χωριό πάνω σε ένα νησί δεν ξεκινά από την ίδια αφετηρία με έναν πεδινό οικισμό της ηπειρωτικής χώρας. Αντιμετωπίζει ταυτόχρονα τη θαλάσσια ασυνέχεια και το κόστος της νησιωτικότητας, αλλά και το υψόμετρο, το ανάγλυφο, τις αποστάσεις και τις δυσκολίες πρόσβασης της ορεινότητας.
Γι’ αυτό και η προσβασιμότητα δεν εξαντλείται σε μια ράμπα. Σημαίνει ασφαλή μετακίνηση μέσα στον οικισμό. Υποδομές προσαρμοσμένες στη μορφολογία του. Δυνατότητα μετακίνησης ηλικιωμένων και ανθρώπων με κινητικές δυσκολίες. Σημαίνει δρόμους, συγκοινωνίες και δημόσιες υπηρεσίες σχεδιασμένες πάνω στην πραγματική γεωγραφία του τόπου. Και εδώ θεωρώ ότι μπορούμε να κάνουμε ένα βήμα παραπάνω.
Απευθύνω ανοιχτή πρόσκληση προς τους Προέδρους των ορεινών Κοινοτήτων της Νάξου να διαμορφώσουμε μαζί μια κοινή διεκδίκηση για την αναγνώριση του διπλού γεωγραφικού περιορισμού: της νησιωτικότητας και της ορεινότητας.
Να δώσουμε συγκεκριμένο περιεχόμενο σε αυτή τη διεκδίκηση και να ζητήσουμε η σωρευτική επίδραση των δύο γεωγραφικών συνθηκών να λαμβάνεται υπόψη στα χρηματοδοτικά εργαλεία, στις υποδομές, στην προσβασιμότητα, στις μεταφορές, στην υγεία, στις δημόσιες υπηρεσίες και συνολικά στις πολιτικές που μπορούν να κρατήσουν ζωντανά τα ορεινά χωριά των νησιών μας.
Γιατί δεν αρκεί κάθε χωριό να διεκδικεί μόνο του, κάθε φορά, μία κουπαστή, έναν δρόμο ή μια επιμέρους παρέμβαση. Χρειάζεται να διεκδικήσουμε όλοι μαζί το πλαίσιο που θα αναγνωρίζει εξαρχής γιατί αυτές οι ανάγκες υπάρχουν.
Η πρωτοβουλία της Κορώνου είναι σημαντική ακριβώς επειδή μας δίνει την αφορμή να δούμε το μεγαλύτερο ζήτημα. Να ξεκινήσουμε από την καθημερινότητα ενός χωριού και να διαμορφώσουμε μια κοινή διεκδίκηση για την ορεινή Νάξο και, τελικά, για κάθε τόπο όπου η νησιωτικότητα συναντά την ορεινότητα.
Γιατί στα νησιά μας η απόσταση δεν μετριέται μόνο σε ναυτικά μίλια. Μετριέται και σε υψόμετρο.
Και αυτός ο τόπος έχει αποδείξει πολλές φορές ότι γνωρίζει να μετατρέπει τις δυσκολίες της γεωγραφίας του σε δύναμη. Με συνεργασία των κοινοτήτων μας, συγκεκριμένες προτάσεις και κοινή φωνή, μπορούμε να κάνουμε τον διπλό γεωγραφικό μας περιορισμό αφετηρία για καλύτερες υποδομές, μεγαλύτερη προσβασιμότητα και περισσότερες δυνατότητες ζωής στα χωριά μας.
Για να μπορούν οι άνθρωποι να μένουν στον τόπο τους, να δημιουργούν σε αυτόν και να τον κρατούν ζωντανό.
Νάξος, Κυκλάδες, Ελλάδα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου