Η πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη για «ασυμβίβαστο» μεταξύ βουλευτή και υπουργού παρουσιάστηκε ως μια τομή εκσυγχρονισμού. Στην πραγματικότητα όμως, ανοίγει μια βαθιά πολιτική και θεσμική συζήτηση, για το πώς οργανώνεται και κυρίως πώς ασκείται η εξουσία.Αυτή η συζήτηση ανοίγει σε μια περίοδο έντονης δοκιμασίας της δημόσιας εμπιστοσύνης.
Η μία υπόθεση διαφθοράς μετά την άλλη δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη λειτουργία της εξουσίας και την ποιότητα της διακυβέρνησης όχι μόνο για τη ΝΔ, αλλά συνολικά για το πολιτικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένου και του ΠΑΣΟΚ.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αιφνιδιαστική ανάδειξη του θέματος μοιάζει λιγότερο με ώριμη μεταρρύθμιση και περισσότερο με έλεγχο της συζήτησης.
Η ίδια η δομή της πρότασης ενισχύει αυτή την αίσθηση.
Γιατί στην πράξη, δεν πρόκειται για πραγματικό ασυμβίβαστο, καθώς ένας υπουργός που αποχωρεί από την κυβέρνηση επιστρέφει αυτομάτως στη θέση του βουλευτή, δηλαδή δεν χάνει τη θεσμική του ιδιότητα, δεν διαρρηγνύεται η σχέση του με το αξίωμα.
Άρα τι αλλάζει;
Η μορφή της εξουσίας, όχι η ουσία της. Ένα σύστημα που θυμίζει περισσότερο «μουσικές καρέκλες» παρά καθαρό διαχωρισμό ευθυνών.
Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο:
Το ζήτημα είναι η λογοδοσία.
Η Ελλάδα διαθέτει θεσμούς.
Το πρόβλημα εντοπίζεται στον τρόπο που ασκείται η εξουσία έως σήμερα μέσα σε αυτούς και σαφέστατα αυτή η κατάσταση ξεπερνά την εικόνα. Δυστυχώς, εδραιώνει κάτι βαθύτερο και πιο επικίνδυνο: την εμπεδωμένη αίσθηση ότι η δικαιοσύνη δεν αποδίδεται.
Οι θεσμοί υπάρχουν.
Η λειτουργία τους υστερεί.
Όταν οι εξεταστικές επιτροπές καταλήγουν σε φιάσκο και λειτουργούν ως «κολυμπήθρες του Σιλωάμ» για τα δικά τους πρόσωπα, όταν οι ευθύνες παραμένουν απρόσωπες και η κάθαρση μένει ανολοκλήρωτη, η αμφιβολία μετατρέπεται σταδιακά σε βεβαιότητα.
Και αυτή η βεβαιότητα γεννά ματαιότητα.
Μια ματαιότητα που διαβρώνει τη σχέση του πολίτη με τη δημόσια ζωή.
Που απομακρύνει, ιδίως τους νέους, από τη συμμετοχή.
Που μετατρέπει την πολιτική από χώρο ευθύνης σε χώρο απόστασης.
Γιατί κανείς δεν επενδύει εκεί όπου πιστεύει ότι τίποτα δεν αλλάζει.
Και εκεί βρίσκεται το πιο επικίνδυνο σημείο:
στην απώλεια της προσδοκίας.
Και μια κοινωνία που χάνει τη νέα της γενιά από τη συμμετοχή, χάνει το ίδιο της το μέλλον.
Η πραγματική τομή βρίσκεται αλλού:
Στον τρόπο συγκρότησης και λειτουργίας της Δικαιοσύνης. Η επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης από την εκάστοτε κυβέρνηση δημιουργεί μια μόνιμη σκιά εξάρτησης σε έναν θεσμό που οφείλει να λειτουργεί με πλήρη ανεξαρτησία. Η Δικαιοσύνη αποτελεί τον πυρήνα της ισορροπίας του συστήματος. Είναι ο βραχίονας που εγγυάται τον έλεγχο της εξουσίας — όπως σημείωνε ο Montesquieu, «η ελευθερία εξαρτάται από την αποτελεσματική διάκριση των εξουσιών».
Όσο αυτό παραμένει, κάθε συζήτηση περί «εκσυγχρονισμού» μένει ελλιπής.
Άρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν επιχειρεί να ενισχύσει τη δημοκρατία, απλά επιχειρεί να διαχειριστεί τη συζήτηση γύρω από αυτήν.
Η δημοκρατία είναι σχέση εμπιστοσύνης και απαιτεί κάτι απλό αλλά θεμελιώδες: εκείνος που ασκεί εξουσία να στέκεται απέναντι στην κοινωνία με πρόσωπο, με όνομα και με ευθύνη.
Η χώρα χρειάζεται θεσμούς που λειτουργούν.
Χρειάζεται λογοδοσία που αποδίδεται.
Χρειάζεται πολιτική που εμπνέει συμμετοχή.
Η δικαιοσύνη είναι μία.
Και οφείλει να υπάρχει παντού.
Με εκτίμηση,
Αντώνης Σέργης
Πτυχιούχος Δημόσιας Διοίκησης, Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών
Νάξος, Κυκλάδες, Ελλάδα
+30 6983482551
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου