Συντροφικότητες: όταν ο Βενιζέλος τράβηξε το χαλί από τον Παπανδρέου

 Του Θεοδόση  Παπανδρέου
 Ανεβαίνοντας στο βήμα του Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ, ο Ευάγγελος Βενιζέλος δεν παρέλειψε να σχολιάσει την ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη χαρακτηρίζοντάς την στιβαρή. Κάποιοι τότε θυμήθηκαν μια άλλη εποχή, που είχε σχολιάσει θετικά πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ. Λίγο πριν του τραβήξει το χαλί κάτω από τα πόδια αναλαμβάνοντας ο ίδιος το κόμμα και οδηγώντας το στα χαμηλότερα ποσοστά στην ιστορία του. Αυτό ήταν το τίμημα ίσως καθώς, σύμφωνα με τους γνωρίζοντες τα εσωτερικά της Χαριλάου Τρικούπη, ο Ευάγγελος Βενιζέλος δεν ξεπέρασε ποτέ το γεγονός ότι ο Κώστας Σημίτης έδωσε το δαχτυλίδι της διαδοχής στον Γιώργο Παπανδρέου. Κόντρα στον γιο του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ, ο Ευάγγελος Βενιζέλος φαίνεται να θεωρούσε ότι είχε επίσης κληρονομικό δικαίωμα ως πολιτικό παιδί του Ανδρέα Παπανδρέου.

Το πολιτικό παρασκήνιο θέλει, το 1994, όταν ο Ευάγγελος Βενιζέλος είχε αρχίσει να κάνει αισθητή την παρουσία του και στο ΠΑΣΟΚ και στην κεντρική πολιτική σκηνή, ο Ανδρέας Παπανδρέου σε μια στιγμή βραδινής χαλάρωσης να ρωτά τον Τηλέμαχο Χυτήρη πώς τον βλέπει. «Καλό», περιορίστηκε να απαντήσει ο Χυτήρης.

Αλλά ο Παπανδρέου δεν αρκέστηκε. Συνέχισε την κουβέντα περί του Ευάγγελου Βενιζέλου, πιέζοντας να πάρει κάτι περισσότερο και έλαβε την εξής απάντηση: «Πρόεδρε, ο Βενιζέλος είναι ικανός να διεκδικήσει κάποια στιγμή την ηγεσία και να γίνει πρόεδρος του κόμματος». Ο Ανδρέας Παπανδρέου χαμογέλασε και συμπλήρωσε: «Ο Βαγγέλης δεν έχει φιλοδοξία να γίνει πρόεδρος του κόμματος, έχει φιλοδοξία να γίνει πρόεδρος οποιουδήποτε κόμματος».

Η στάση του όταν η Ελλάδα πάλευε για την επιβίωσή της θα έλεγε κανείς πως επιβεβαίωσε τον Ανδρέα Παπανδρέου. Ήταν τότε που δεν δίστασε να αλλάξει θέση ελαφρά τη καρδία και μιμούμενος κατά μία έννοια τον πολιτικό που θαύμαζε, να... αποκεφαλίσει τον γιο του και πρωθυπουργό εν πτήσει!

Η παραίτηση του Γιώργου Παπανδρέου στις 11 Νοεμβρίου 2011 ήταν μονόδρομος για τον εκλεγμένο πρωθυπουργό με τη μικρότερη θητεία στη μεταπολιτευτική Ελλάδα. Όχι γιατί το επιθυμούσε, αλλά διότι το πραξικόπημα Βενιζέλου δεν του άφησε περιθώρια. Με την παραίτησή του θα άνοιγε τον δρόμο στον Βενιζέλο να συνεργαστεί με τον Σαμαρά και να οδηγήσει το ΠΑΣΟΚ στο ιστορικό χαμηλό του 4,68%.

Το μεγάλο λάθος του πρώην πρωθυπουργού ήταν πως επέτρεψε στον βασικό του αντίπαλο να είναι συμμέτοχος στον κυβερνητικό σχεδιασμό, οπότε και γνώριζε σχεδόν τα πάντα.

Ο τότε πρωθυπουργός ανακοίνωσε δημοψήφισμα με αφορμή το πρόγραμμα διάσωσης. Είχε προηγηθεί παρασκηνιακή διαβούλευση με τους Ευρωπαίους εταίρους, είχε και τη σύμφωνη γνώμη της Άνγκελα Μέρκελ, η οποία επίσης εξέταζε μια αντίστοιχη κίνηση, το μόνο που έμενε ήταν η κατάλληλη στιγμή.

Με την ανακοίνωσή του, ο Βενιζέλος το υποστηρίζει. «Αν δεν εκφραστεί τώρα ο ελληνικός λαός άμεσα, πότε θα χρησιμοποιηθεί ο αραχνιασμένος θεσμός του δημοψηφίσματος;» αναρωτήθηκε ο τότε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης στις ειδήσεις του AΝΤ1. Αλλά το βάρος της ευθύνης επηρεάζει την... υγεία του και τον οδηγεί σε ιδιωτική κλινική.

Ξάφνου από διαρροές γίνεται γνωστός ο προβληματισμός του εν τέλει για το δημοψήφισμα, ενώ ο Παπανδρέου ετοιμάζεται για τις Κάννες οριακά, έχοντας χάσει την κυβέρνησή του, με τους βενιζελικούς να δηλώνουν πως θα καταψηφίσουν. «Όταν πήγα στις Κάννες, είχα ήδη ανατραπεί», θα παραδεχθεί μερικά χρόνια αργότερα.

Εκεί, θα βρεθεί απέναντι από Σαρκοζί και Μέρκελ με τη δεύτερη να υιοθετεί τη στάση της κωλοτούμπας. Μπροστά σε έναν εν εξάλλω Γάλλο, η Γερμανίδα ξέχασε ότι είχε συμφωνήσει στο δημοψήφισμα και στις δηλώσεις από κοινού Βερολίνο και Παρίσι ξεκαθάρισαν πως το δημοψήφισμα θα έπρεπε να είναι «ευρώ ή όχι». Το κλίμα εκρηκτικό και ο Γιώργος Παπανδρέου μπαίνει στο αεροπλάνο της επιστροφής, οπότε και ενημερώνεται για επικείμενη δήλωση Βενιζέλου.

«Η θέση της Ελλάδας μέσα στο ευρώ είναι μία ιστορική κατάκτηση της χώρας που δεν μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Το κεκτημένο αυτό του ελληνικού λαού δεν μπορεί να εξαρτηθεί από τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος». «Ο Παπανδρέου είναι παρελθόν», ήλθε λίγες ώρες αργότερα η δήλωση του Δημήτρη Λιντζέρη, βουλευτή Πειραιά και εξ απορρήτων του Βενιζέλου.

Όπως θα αποκαλυφθεί εκ των υστέρων, έχει προηγηθεί επικοινωνία Μπαρόζο-Σαμαρά για νέα κυβέρνηση συνεργασίας με τον τότε πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας να δηλώνει έτοιμος. Γίνεται και παρέμβαση προς τον Ευάγγελο Βενιζέλο για ακύρωση του δημοψηφίσματος την ώρα που οι αγορές απειλούν όχι την Ελλάδα αλλά τη Ρώμη και τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.

Ο Σόιμπλε ενημερώνεται από τον Βενιζέλο για ακύρωση του δημοψηφίσματος, ενώ ο μελλοντικός ηγέτης κατά τα δικά του λεγόμενα πίσω στο 2007 έχει ήδη μιλήσει με Όλι Ρεν και Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ.

«Σας εξέπληξε το γεγονός ότι ο Παπανδρέου αποφάσισε να πραγματοποιήσει δημοψήφισμα για το ευρώ;» ρώτησε Γερμανός δημοσιογράφος τη Μέρκελ σε off the record συζήτηση στην καγκελαρία. «Πιο πολύ με εξέπληξε που ο αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης τάχθηκε κατά του δημοψηφίσματος αμέσως μετά την οριστική απόφαση στις Κάννες», απάντησε εκείνη.

Ο Γιώργος Παπανδρέου είχε αποφασίσει ήδη τη συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας. Ήταν η αρχή του τέλους του και η παραίτησή του υπαγορεύθηκε από τον Ευάγγελο Βενιζέλο, ο οποίος εσχάτως περνάει ίωση δικαιοσύνης και δημοκρατίας.

Οι κακοπροαίρετοι υποστηρίζουν πως αυτή οφείλεται στην αγωνία του για το μέλλον της χώρας και ίσως θα την ξεπερνούσε με έναν νέο πολιτικό ρόλο. Και θυμίζουν τη φερόμενη δήλωση του Ανδρέα Παπανδρέου.