Η Γραβιέρα Νάξου ΠΟΠ έμεινε εκτός διεθνούς προστασίας στις πρόσφατες εμπορικές συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένα προϊόν-σύμβολο για την τοπική οικονομία, την κτηνοτροφία και την ταυτότητα του νησιού βρέθηκε χωρίς ειδική πρόβλεψη, με πραγματικό κόστος για τους παραγωγούς και τις δυνατότητες εξαγωγών. Δεν πρόκειται για τεχνική λεπτομέρεια. Η προστασία των ΠΟΠ προϊόντων δεν είναι
αυτόματη διαδικασία. Αποτελεί πολιτική επιλογή, αποτέλεσμα διεκδίκησης, πίεσης και
συσχετισμών. Και εδώ γεννιέται το κρίσιμο ερώτημα: ποιος μίλησε όταν έπρεπε;
Σε τέτοιες περιπτώσεις, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τελική απόφαση. Είναι και όσα
προηγήθηκαν ή όσα δεν προηγήθηκαν. Η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα· είναι πολιτική
στάση και επιλογή, συχνά η πιο βολική. Γιατί η σύγκρουση έχει κόστος, ενώ η σιωπή
προσφέρει ασφάλεια.
Η υπόθεση της Γραβιέρας Νάξου δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό. Στη Νάξο έχουμε δει
και άλλες φορές κρίσιμα ζητήματα να εξελίσσονται χωρίς έγκαιρη και καθαρή πολιτική
διεκδίκηση: στην Πορτάρα, στους Κούρους, τώρα στην παραγωγή.
Κοινός παρονομαστής: η απουσία δημόσιας σύγκρουσης πριν το πρόβλημα γίνει
τετελεσμένο.
Οι Κυκλάδες δεν στερούνται εκπροσώπησης. Έχουν βουλευτές. Έχουν έως και σήμερα
υφυπουργό, μάλιστα ναξιακής καταγωγής. Ο Γιάννης Βρούτσης δεν είναι πολιτικός στο
περιθώριο. Κατέχει θεσμική θέση και συμμετέχει στο κέντρο λήψης αποφάσεων.
Και ακριβώς εδώ βρίσκεται το πρόβλημα. Όταν ένας τόπος διαθέτει θεσμική παρουσία αλλά
αυτή δεν μεταφράζεται σε φωνή, τότε η εκπροσώπηση παύει να λειτουργεί υπέρ της
κοινωνίας και καταλήγει διαχειριστική. Όταν η πολιτική πορεία αρχίζει να ορίζεται πρωτίστως
από τη διατήρηση της θέσης, η προάσπιση των συμφερόντων της κοινωνίας περνά σε
δεύτερη μοίρα.
Τότε ο εκπρόσωπος, αντί να λειτουργεί ως φωνή της κοινωνίας προς το κέντρο, λειτουργεί,
συνειδητά ή ασυνείδητα, ως φίλτρο του κέντρου προς την κοινωνία. Και αυτό, φυσικά, δεν
αφορά μόνο τη Νάξο.
Ακόμη και τώρα, υπάρχει πεδίο πολιτικής παρέμβασης. Η συμφωνία δεν έχει τεθεί σε
εφαρμογή και οι δυνατότητες πίεσης — στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στη διαμόρφωση
συμμαχιών και στη δημόσια στάση — παραμένουν ανοιχτές.
Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι αν «γίνεται», αλλά αν υπάρχει η πολιτική βούληση να ειπωθεί
καθαρά ότι τα συμφέροντα της τοπικής παραγωγής δεν μπορούν να θυσιάζονται στο όνομα
της σιωπηλής συναίνεσης. Γιατί ακόμη και μια καθυστερημένη φωνή είναι προτιμότερη από
μια μόνιμη σιωπή.
Η χώρα δεν έφτασε εδώ από υπερβολικές συγκρούσεις, αλλά από παρατεταμένες σιωπές.
Από μια πολιτική κουλτούρα που μπέρδεψε τη θεσμική υπευθυνότητα με την αποφυγή
ευθύνης. Που αντάμειψε τη συμμόρφωση περισσότερο από τη διεκδίκηση. Που θεώρησε τη
σύγκρουση πρόβλημα, ακόμη κι όταν ήταν αναγκαία.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι «όλοι είναι ίδιοι». Το πρόβλημα είναι ότι για χρόνια
επιβραβεύθηκε ένα συγκεκριμένο μοντέλο εκπροσώπησης: εκείνο που δεν ενοχλεί, δεν
πιέζει, δεν ρισκάρει.
Η Ελλάδα έχει ανάγκη από ένα άλλο μοντέλο εκπροσώπησης. Ένα μοντέλο στο οποίο η
θεσμική θέση δεν είναι ασπίδα σιωπής αλλά εργαλείο πίεσης, η σύγκρουση δεν αποφεύγεται
όταν διακυβεύονται κοινωνικά συμφέροντα και η πολιτική αξία δεν μετριέται με τη διάρκεια
παραμονής στην εξουσία, αλλά με το αν κάποιος μίλησε όταν έπρεπε. Όχι για να
συγκρουόμαστε για τη σύγκρουση, αλλά για να μην πληρώνει πάντα η κοινωνία το κόστος
της σιωπής.
Η υπόθεση της Γραβιέρας Νάξου δεν είναι απλώς ένα τοπικό θέμα. Αποτελεί μια μικρή αλλά
καθαρή εικόνα ενός μεγαλύτερου προβλήματος: του τρόπου με τον οποίο η πολιτική, για
χρόνια, μπέρδεψε τη σιωπή με τη σοβαρότητα και την απουσία σύγκρουσης με την ευθύνη.
Κι όμως, αυτό δεν είναι μονόδρομος.
Η κοινωνία δεν ζητά κραυγές χωρίς περιεχόμενο. Ζητά εκπροσώπηση με όραμα και αρχές.
Ζητά ανθρώπους που να ξέρουν πότε χρειάζεται διάλογος και πότε χρειάζεται καθαρός
λόγος, ακόμη κι αν αυτό έχει κόστος.
Η χώρα, οι Κυκλάδες, οι τοπικές κοινωνίες των νησιών μας μπορούν να προχωρήσουν
μπροστά μόνο με ένα άλλο μοντέλο εκπροσώπησης: εκείνο που βάζει στο κέντρο την
κοινωνία και όχι την καρέκλα, την ευθύνη και όχι τη βολή, τη φωνή και όχι τη σιωπή.
Γιατί, όπως έλεγε ο Περικλής,
«το εὖ πράττειν δεν έρχεται από την αδράνεια, αλλά από τη γνώση και την τόλμη».
Και σήμερα, αυτό που λείπει δεν είναι η γνώση. Είναι η τόλμη να ειπωθούν τα πράγματα
όταν πρέπει.
Αν αυτό αλλάξει, τότε τέτοια παραδείγματα δεν θα είναι η αρχή της παρακμής, αλλά το
σημείο απ’ όπου μπορεί να ξεκινήσει μια πιο ώριμη, πιο γενναία πολιτική εκπροσώπηση.
Αντώνης Σέργης,
Οινοποιός – Νάξος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου